Rusija prelazi sa artiljerije i tenkova na FPV dronove

Ruska vojska se istorijski oslanjala na doktrinu iz sovjetskog doba koja naglašava upotrebu masovne vatrene moći za uništavanje neprijateljske odbrane pre nego što snage za manevar krenu napred. Tu vatrenu moć tradicionalno su obezbeđivali kombinacija tenkova i artiljerije.

Iako je takav pristup Rusiji doneo određene uspehe u ranoj fazi aktuelnog rata u Ukrajini, sada se suočava sa velikim izazovom koji predstavljaju ukrajinske „zone uništenja“. Te zone protežu se od ukrajinskih linija fronta i pod nadzorom su dronova koji ciljano tragaju za ruskim vozilima i ljudstvom. Tokom protekle godine te zone su se u mnogim oblastima proširile izvan efektivnog dometa ruske artiljerije i oklopnih vozila, čime je njihov značaj za borbe na tim područjima smanjen.

Na taktičkom nivou, čini se da je Rusija pronašla rešenje za ovaj problem kroz upotrebu FPV dronova. Nedavni ukrajinski izveštaji navode da Rusija dnevno lansira hiljade radio-kontrolisanih FPV dronova na području oko Družkivke i Dobropilje, u okviru napora da zauzme ove gradove. Povećana upotreba dronova podudara se sa reorganizacijom dela ruskih oklopnih jedinica u jurišne formacije sa dronovima.

Korišćenjem dronova za izvođenje napada, Rusija može da se pridržava svoje tradicionalne doktrine. Istovremeno zamenjuje mnoge uloge koje su ranije obavljali artiljerija i tenkovi.

Nemogućnost pretvaranja vatrene moći u manevar

Struktura ruskih snaga istorijski je odražavala taj naglasak na vatrenoj moći. Tokom početne invazije na Ukrajinu, ruske snage bile su organizovane u bataljonske taktičke grupe. One su na taktičkom nivou koncentrisale značajne artiljerijske kapacitete i omogućavale ruskim komandantima da koriste vatrenu moć kao podršku relativno malim manevarskim formacijama.

Iako je Rusija u međuvremenu odustala od tog koncepta, artiljerija i dalje ima centralno mesto u njenom pristupu kopnenom ratovanju. Razmere tog oslanjanja bile su posebno vidljive tokom borbi u Donbasu 2022. godine. Tada su ruske snage ispaljivale približno 20.000 artiljerijskih granata dnevno, dok je u pojedinim danima maksimalni intenzitet prelazio 32.000 granata.

Oslanjanje na vatrenu moć odražava relativno oprezan pristup kopnenim borbama. Umesto da odmah izlože manevarske snage direktnom kontaktu, ruski komandanti obično najpre nastoje da ukrajinskim braniocima nanesu dovoljno gubitaka kako bi naknadni napad bio lakše izvodljiv.

Međutim, sama vatrena moć ne može da zauzme teritoriju. Pešadija i oklopne snage na kraju moraju da krenu napred kako bi iskoristile efekte bombardovanja. Ako ne mogu dovoljno brzo da napreduju, ukrajinske snage mogu da pojačaju ugrožene sektore, uspostave nove odbrambene položaje ili ponovo zauzmu teritoriju kada se dejstvo vatre preusmeri drugde.

Ta nemogućnost da se vatrena moć brzo pretvori u manevar doprinela je sporom, postepenom karakteru mnogih ruskih napredovanja, uprkos značajnoj ruskoj prednosti u raspoloživoj vatrenoj moći.

Ukrajinski dronovi potiskuju rusku artiljeriju

Ukrajinski dronovi postepeno podrivaju ovaj pristup tako što povećavaju dubinu na kojoj su ruske snage ranjive. Tenkovi i oklopna vozila prvi su se našli na udaru, jer su kontinuirano osmatranje i FPV napadi učinili njihovo delovanje u blizini fronta opasnijim.

Ukrajinske zone uništenja sada se protežu 10 do 15 kilometara ispred njihovih linija, dok neke jedinice gađaju ciljeve i na udaljenosti do 30 kilometara. Širenjem zona uništenja sada su i artiljerijski sistemi u dometu. Posebno sistemi poput D-30 i 2S1, čiji efektivni domet iznosi približno 15 do 22 kilometra.

Ukrajinska kampanja napada srednjeg dometa dodatno je proširila ovu pretnju. Njene mete su postali artiljerijski sistemi većeg dometa i njihova prateća infrastruktura.

Zbog toga ukrajinski dronovi sve više otežavaju Rusiji upotrebu tradicionalne kombinacije oklopnih vozila i artiljerije u blizini fronta.

Ovaj pomak vidljiv je i u porukama ruskog Ministarstva odbrane. Tokom većeg dela rata, ministarstvo je često objavljivalo snimke artiljerijskih sistema tokom izvođenja vatrenih zadataka. Takve objave su se poslednjih meseci proredile, kako je artiljerija postala manje relevantna za operacije na prvoj liniji fronta.

Rusija zamenjuje artiljeriju FPV dronovima

U okviru smanjenog oslanjanja na tradicionalne sisteme za isporuku vatrene moći, čini se da ruska vojska delove svoje strukture snaga preusmerava sa oklopnih formacija ka operacijama dronova i pešadijskih jurišnih jedinica.

U severnim delovima Sumske i Harkovske oblasti, prema izveštajima, ruske snage rasformiraju pojedine tenkovske bataljone i preusmeravaju mlađe pripadnike u jedinice sa dronovima. Drugo ljudstvo raspoređuju u jurišne jedinice. Ova reorganizacija ukazuje na veći fokus na timove za upravljanje dronovima i manje jurišne elemente, koji su bolje prilagođeni sadašnjem ratištu.

Ovaj pomak posebno je vidljiv oko Družkivke. Ona je postala važan cilj ruske ofanzive u Donjeckoj oblasti. Grad je deo ukrajinskog „Pojasa tvrđava“, niza snažno utvrđenih gradova koje Rusija mora da savlada kako bi dalje napredovala kroz oblast.

S obzirom na značaj zauzimanja Družkivke, ruske snage su za operacije na tom području izdvojile značajne resurse dronova. Prema izveštajima, ruski operateri dronova svakodnevno lansiraju više od 1.500 radio-kontrolisanih FPV dronova na ukrajinske položaje i logističke pravce.

Takođe lansiraju oko 1.200 radio-kontrolisanih FPV dronova dnevno prema Dobropilji, jugozapadno od Družkivke. Ove brojke ne uključuju veliki broj FPV dronova kojima se upravlja putem optičkog vlakna. Njih ukrajinske snage teško mogu da otkriju i prebroje.

Sve veće oslanjanje na FPV dronove omogućava Rusiji da zadrži svoj pristup zasnovan na intenzivnoj upotrebi vatrene moći uprkos ranjivosti artiljerijskih sistema i oklopnih vozila.

Umesto da se oslanjaju na artiljeriju za potiskivanje ukrajinskih položaja pre napada, ruski timovi sa dronovima mogu da tragaju za pojedinačnim položajima, vozilima i pripadnicima ukrajinskih snaga i da ih napadaju na tom području.

Više mogućnosti za napredovanje

Veliki broj FPV dronova može da potisne ukrajinske vojnike tako što ih primorava da ostanu u zaklonu, dajući ruskim jurišnim grupama veću slobodu za napredovanje. Na taj način masovna upotreba FPV dronova može da proizvede iste taktičke i psihološke efekte koji su tradicionalno postizani dugotrajnim artiljerijskim bombardovanjem.

Timovi sa dronovima imaju nekoliko prednosti u odnosu na artiljerijske sisteme i oklopna vozila. Njihov fizički trag je mnogo manji i mogu da se rasprše ili sakriju nekoliko kilometara iza linije fronta.

Pored toga, operaterima dronova potrebno je manje obuke nego artiljerijskim posadama. To Rusiji omogućava da takve timove formira i nadoknađuje njihove gubitke brže.

Oni takođe mogu da lansiraju veliki broj relativno jeftinih dronova, a da pritom svaki put ne izlažu velikom riziku skup i važan sistem naoružanja. Gubitak pojedinačnog drona daleko je manje značajan od gubitka artiljerijskog oruđa ili oklopnog vozila.

FPV dronovi samo su jedan sloj ove nove arhitekture vatrene moći. Veći dronovi, koji deluju dublje iza ruskih linija, mogu da napadaju ciljeve na većim udaljenostima, dok avioni koriste klizne bombe protiv utvrđenih položaja i drugih ciljeva visoke vrednosti.

Zajedno, ovi sistemi omogućavaju Rusiji da izvodi napade na različitim dubinama, uz smanjenu zavisnost od artiljerije koja mora da deluje unutar ukrajinskih zona uništenja koje se šire.

Dronovi će sve više oblikovati rusku taktičku vatrenu moć

Kako tehnologija dronova napreduje, ukrajinski FPV dronovi delovaće na sve većim udaljenostima. Dodatno potiskujući ruske artiljerijske sisteme unazad i na kraju izvan njihovog efektivnog dometa.

Istovremeno, Rusija će takođe iskoristiti ovaj napredak. Njeni dronovi većeg dometa postajaće sve sposobniji da obavljaju mnoge zadatke koji su tradicionalno bili namenjeni artiljeriji.

Zbog toga će Rusija verovatno sve više pretvarati tradicionalne oklopne i artiljerijske formacije u jurišne jedinice podržane dronovima kako se ovaj pristup bude širio duž fronta. Šire posmatrano, dronovi bi uskoro mogli da postanu glavni način na koji Rusija isporučuje taktičku vatrenu moć.

Istovremeno, Ukrajina će morati da prilagodi svoju odbranu povećanoj upotrebi ruskih FPV dronova. Zbog brzog razvoja tehnologije dronova, ove sisteme teško je dosledno neutralisati konvencionalnim sredstvima.

Ukrajina poseduje značajne kapacitete za borbu protiv dronova. Ali sama količina FPV dronova mogla bi da preoptereti kinetičke sisteme odbrane. Elektronsko ratovanje pruža još jedan sloj zaštite. Ipak, njegova efikasnost može da opadne kako se tehnologija dronova i načini njihovog korišćenja budu razvijali.

Zbog toga će Ukrajina morati da prilagodi svoju odbranu kako bi se suprotstavila velikom broju FPV dronova kroz slojeviti pristup koji kombinuje fizičke prepreke, kinetičke i nekinetičke sisteme odbrane, kao i klizne bombe za uništavanje položaja ruskih operatera dronova.

Dronovi neće doneti veću teritoriju

Uprkos sve većoj upotrebi FPV dronova kako bi vatrena moć ponovo dobila veću ulogu u borbama, teritorijalni dobici Rusije verovatno će ostati ograničeni.

Institut za proučavanje rata (ISW) naveo je da, uprkos tome što Rusija svakodnevno lansira hiljade FPV dronova u pravcu Družkivke i Dobropilje, nije zabeležila nijedno potvrđeno napredovanje na tom području.

Ova adaptacija ne rešava osnovni problem Rusije kada je reč o manevru. Umesto toga, ona Rusiji omogućava da zadrži oslanjanje na vatrenu moć. Istovremeno izbegavajući rizike povezane sa većim kopnenim napadima.

Ovakav pristup može sve više otežavati Ukrajini da izvede protivnapad. Ali, istovremeno ograničava sposobnost Rusije da iskoristi proboje i ostvari značajnije teritorijalne dobitke.

Rezultat će biti nastavak sporih, iscrpljujućih borbi koje su obeležile veliki deo ovog rata.

Vikram Mital, saradnik Forbes